Жалға беру туралы айтқанда, біз бір нәрсені пайдалану құқығын — затты (мысалы, машинаны) немесе қызметті алу не көрсету құқығын айтамыз. Бұл құқық әртүрлі заңмен қорғалған. Негізінде иелену бізге бір нәрсені өзімізге ыңғайлы уақытта пайдалану үшін ғана қажет. Мақсат осы, ал иеленудің өзі немесе шеринг (ағылшынның share — бөлісу) — оған жетудің құралы ғана. Бірақ басқа жолдар бар ма?
Соңғы уақытта адамдар тауарларды немесе қызметтерді иеленбей, бірге пайдаланатын экономика үлгісі танымал болып келеді. Бұл «бірлесіп пайдалану экономикасы» немесе «шеринг экономикасы» деп аталады. Ол иеленудің артықшылықтарын сақтап, кейбір кемшіліктерін жояды.
Мысалы, автомобиль үшін жыл сайын сақтандыру мен салық төлеу керек. Оның орнына кеңсені сатып алмай немесе ұзақ мерзімге жалдамай, қажет кезде ғана жалға алуға болады. Немесе өзіңіз жеп бітіре алмайтын, бірақ тастауға қимайтын бір қазан сорпаңыз болса — оны аш көршіңізге сата аласыз.
Мұнда қандай жаңалық бар
Біз әдеттегі «тауар — валюта — тауар» схемасынан бас тартамыз. Сондықтан бірлесіп пайдалану экономикасын айналасында жаһандық үрдістердің тұтас ауқымы қалыптасқан әрі өзі де оларды қалыптастыратын бағыт ретінде қарастырған жөн.
Бірлесіп пайдалану экономикасының әрқайсымызға дәл қазір әсер ететіні де маңызды. Кейбір үрдістер мен құбылыстар шағын мамандар тобының жұмысына ғана қатысты, басқалары — алыс болашаққа көзқарас. Ал бірлесіп тұтыну қағидасы барлық кәсіп, жас және әлеуметтік мәртебедегі адамдарға қолжетімді.
Бұл шынымен қауіпсіз бе?
Шеринг сервисінің жұмысындағы ашықтық пен адалдық — оның табысының басты факторы. Қазір ортақ пайдалану жүйесі жиі өзін-өзі бақылайды: пайдаланушыларды бағалайды, баға қояды және ереже бұзғандарды жазалайды. Бірақ жоғары бағаны сатып алуға немесе жүйені оңай алдауға болатыны анықталса, адамдар сенімін жоғалтады — сервис тез құлдырайды.
Немен бөлісуге болады? Бүгінде — дерлік бәрімен: косметикамен, дәрілермен, көгал шабатын машиналармен, тіпті үй жануарларымен. Қазір не ойласаңыз да, сол затты не қызметті ортақ пайдалану жүйесіне енгізуге тырысатын жаңа жоба әлдебір жерде бар болуы ықтимал. Қызығы — бұл адамдар арасындағы ғана емес, компаниялар арасындағы алмасуға да қатысты болуы мүмкін: мысалы, дерек сақтау сервистерін немесе мамандарды бірлесіп пайдалану.
Шеринг экономикасының мысалдары
Көлік
Танымал каршеринг және райдшеринг (BlaBlaCar) сервистерін бәрі біледі.
Жұмыс
Күнделікті қызметтер саласындағы бірлесіп пайдалану веб-сайттары. Мысалдар — YouDo, Profi.ru, Яндекс.Услуги. Мұнда мереке ұйымдастыруға көмек сұрауға, сантехник, репетитор немесе фитнес жаттықтырушысы табуға болады.
Білім
Бүгінде тегін немесе аз ақшаға оқуға болатын онлайн курстардың арқасында білім алу мүмкіндіктері әлдеқайда қолжетімді болды. Процесс қарапайым: жазылған дәрістерді қарайсыз, тапсырмалар орындайсыз, тест тапсырасыз және сертификат аласыз.
Киім
Секонд-хендтер қазір өткеннің көрінісі сияқты. Бүгінде қайта айналымдағы заттарды сатып алуға, сондай-ақ өз заттарыңызды сатуға не қайта өңдеуге беруге немесе айырбастауға болатын қайырымдылық дүкендері дамып келеді.
Тауарлар
Пайдаланылған тауарларды сатып алу, кейде тіпті жалға алу кез келген салада мүмкін. Мысал ретінде сұранысқа ие, соның ішінде сервисімізде де бар бірнеше жалға беру бағытын келтірейік:
- спорт жабдығы;
- құрылыс жабдығы;
- туристік жабдық;
- көйлектер мен костюмдер;
- фототехника мен гаджеттер;
- автомобильдер мен мототехника;
- балалар ойыншықтары мен арбалары.
Қорытынды
Шеринг немесе жалға беру қызметтері бар басқа да көптеген сала бар — бастауға арналған «игерілмеген кеңістік». Ақырында мұның бәрін қалай да басқару керек:
- экономикасын есептеу;
- құжаттар дайындау;
- тауарлар мен жабдықты бақылау.
Идеялардың бірін таңдаған немесе өз идеяңызды ойлап тапқан болсаңыз — жалға беру саласындағы жобаңызды бастауға көмектесеміз. Есепті автоматтандыруға арналған заманауи Rent in Hand сервисі шағын стартаптардан ірі кәсіпорындарға дейінгі кез келген ауқымдағы жалға беру орындарына сай келеді. Бағдарламада көптеген пайдалы опция бар, ал қажет болса, оның функционалын нақты компанияның сұраныстарына сай толықтыруға болады.