Жалға беру есебінің бухгалтерлік және заңдық қырлары
Қазіргі уақытта бизнестің өте қызықты әрі сұранысқа ие бағыттарының бірі — қандай да бір мүлікті жалға беру. Мұндай қызметті сауатты басқарғанда жобаның өтелімділігіне жеткілікті қысқа мерзімде жетіп, тұрақты табыс алуға болады.
Бірақ кез келген басқа бизнес бағыты сияқты, жалға беру нарықты мұқият зерттеуді және кірістер мен шығыстарды ұқыпты есептеуді талап етеді. Көптеген қызмет түрлерінен айырмашылығы, бұл бағыт қалыптасу кезеңінде ғана емес, жұмыс барысында да белгілі бір инвестицияларды қажет етеді:
- жалға берілетін мүлікті сатып алу;
- мүлікті жұмыс күйінде ұстау және қажет болса жөндеу;
- паркті ұстауға ағымдағы шығындар.
Мұның бәрі болашақ иесіне елеулі шығын мен залалдан сақтану үшін сауатты басқару бойынша белгілі бір міндеттер жүктейді. Алайда жалға беру есебінен алдын ала қорықпаған жөн: сауатты тәсіл мен дұрыс құралдар қолданылса, бұл процесс көп уақытты қажет етпейді.
Ұйымдық-құқықтық нысанды таңдау
Ең алдымен жалға беру ісіне ең қолайлы ұйымдық-құқықтық нысанды анықтау керек. Әдетте көбі ИП таңдайды, өйткені бұл заңды тұлғаға қарағанда оңай және арзан сияқты. Бірақ осы нысандардың әрқайсысының артықшылықтары мен кемшіліктері бар.
ИП
ИП-ның сөзсіз артықшылықтары — патент жүйесін пайдалану мүмкіндігі (табысқа қарамастан салықтың белгіленген сомасы) және есеп айырысу шотындағы қаражатты кедергісіз пайдалану.
Сонымен бірге мынаны ескеру маңызды:
- кез келген ИП тіркелген күнінен бастап зейнетақы қорына белгіленген жарналарды төлеуге міндетті (жылына шамамен қырық мың рубль);
- қандай да бір қаржылық талап қойылса, ИП өз бетінше бүкіл мүлкімен жауап береді.
ООО
ООО-ға құрылтайшыларының қоғам міндеттемелері бойынша жарғылық капиталдағы үлестері шегінде шектеулі жауапкершілігі тән.
Заңды тұлға құрғанда ООО есеп айырысу шотынан ақшаны тек мынадай түрде алуға болатынын ескеру керек:
- кейін растайтын құжаттар ұсынумен есеп беру үшін;
- немесе қосымша салық төлеуді талап ететін дивидендтер түрінде.
Бизнес жүргізудің қай нысаны таңдалса да, ол кез келген жағдайда жалға беру есебін талап етеді. Бақылаушы органдар тарапынан талаптарға негіз туындамауы үшін қызметтің басынан бастап жалға берудің бухгалтерлік есебін дұрыс жүргізу әлдеқайда оңай әрі сенімді.
Салық салу жүйесін таңдау
Жалға беру бухгалтерлік есебін қалыптастырудағы негізгі сәт — салық салу жүйесін дұрыс таңдау. Жалға берілетін мүлік түріне қарай мынаны таңдауға болады:
- жалпы салық салу режимі;
- оңайлатылған салық салу жүйесі (екі түрі бар);
- патенттік салық салу жүйесі (ИП үшін қосымша қолжетімді).
Патент және УСН «кірістер»
Жалға беру есебінде ең қарапайымы — патент және УСН «кірістер». Оларды таңдағанда салық салынатын базаны есептеуде шығыстар ескерілмейді.
УСН «кірістер минус шығыстар» — бастапқы кезеңде
Алайда бастапқы кезеңде УСН «шығыстар сомасына азайтылған кірістер» жүйесін пайдалану тиімдірек көрінеді. Мұндай таңдау жалға беру бизнесінің ерекшелігіне сай: бастапқы кезеңде өте көп шығын туындайды (мүлік сатып алу, қайта рәсімдеу және т.б.), бұл салықты іс жүзінде «0»-ге дейін азайтуға, тіпті ағымдағы кезеңде пайдаланылмаған шығыстарды болашақ кезеңдерге көшіруге мүмкіндік береді.
Кейін негізгі шығындар жасалған соң УСН «кірістер» немесе патент нұсқасын қарастыруға болады, бірақ бұл жағдайда да бизнестің мұқият есебінсіз жұмыс істеу екіталай. Мұндай жалға беру бухгалтерлік есебі ең алдымен кәсіпкердің өзіне қажет, өйткені бизнес процестерді бақылауға және ағымдағы қаржылық жағдайды түсінуге мүмкіндік береді.
Жалпы режим қашан тиімді
Ірі құрылыс техникасын жалға беру жоспарланса, контрагенттердің көбі жалпы салық салу жүйесін қолдануы ықтимал. Демек, олар үшін жалпы режимді қолданатын және ҚҚС кіретін шот берумен қатар, салық салынатын базаны азайтуға пайдалануға болатын жабушы құжаттарды да ұсына алатын фирмамен жұмыс істеу тартымдырақ.
Салық салу жүйесіне байланысты есептілік
Таңдалған салық салу жүйесіне байланысты жалға беру қызметіндегі есептіліктің тәртібі, мерзімі және көлемі өзгереді:
- Патент — ең маңыздысы — патент ақысын уақытында төлеу, есептілік мүлде көзделмеген.
- Оңайлатылған салық салу жүйесі (УСН) — жылына бір рет декларация тапсыру жеткілікті, ал қалған уақытта тек тоқсан сайынғы аванстық төлемдер төленеді.
- Жалпы режим — есептілік тоқсан сайын дайындалып, салық органына тапсырылады.
Есеп бағдарламасы жалға беру ісіне қалай көмектеседі
Шатасудан, жоғалған немесе ұмытылған шығыстардан, сондай-ақ есепке алынбаған кірістерден жалға беру есебіне арналған арнайы Rent in Hand бағдарламасы сақтайды.
Сервис мынаны көмектеседі:
- істің ағымдағы жайын тез бағалау;
- кіріс өсімін және тапсырыстар санын бақылау;
- жалға берілетін әр позиция мен қосымша қызметтің рентабельділігін бағалау.
Қорытынды
Жалға берудің заңды есебін жүргізу — кәсіпкерге елеулі шығын әкелмейтін, керісінше тиімдірек дамуға және бақылаушы органдар талаптарынан қорықпауға мүмкіндік беретін қолжетімді мақсат.